ChatGPT, Gemini, Claude ve Perplexity gibi yapay zekâ asistanları alışveriş sorularını giderek daha sık yanıtlıyor. Bu yanıtlarda bir e-ticaret sitesinin yer alabilmesi için önce bu sistemlerin siteye erişebilmesi ve sitenin içeriğini doğru anlayabilmesi gerekiyor. Türk e-ticaret sitelerinin bu konuda nerede durduğunu ölçmek için 1.914 Türk sitesini taradık.
Araştırmada müşteri verisi kullanılmadı. Tüm bulgular sitelerin herkese açık ana sayfalarından, robots.txt ve llms.txt dosyalarından 14 Kasım 2026’da toplandı. Yöntemi ve sınırlamaları yazının sonunda ayrıntılı olarak anlatıyoruz.
Öne çıkan bulgular
- Türk e-ticaret siteleri yapay zekâ tarayıcılarını neredeyse hiç engellemiyor. Örneklemdeki 528 e-ticaret sitesinin yalnızca %6,1’i robots.txt dosyasında en az bir yapay zekâ botunu engelliyor. Yapay zekâ arama botlarını (OAI-SearchBot, ChatGPT-User, Claude-SearchBot, PerplexityBot) engelleyenlerin oranı %0,6.
- llms.txt dosyalarının yarısı gerçek bir içerik taşımıyor. E-ticaret sitelerinin %39,4’ünde bir llms.txt dosyası var; ancak siteye özel hazırlanmış olanlar yalnızca %19,7. Geri kalanı altyapının otomatik ürettiği şablonlar (%10,8) ya da içi boş dosyalar (%8,9).
- Altyapı, yapay zekâya hazırlığı büyük ölçüde belirliyor. Ana sayfada yapısal veri (JSON-LD) Ticimax sitelerinde %98,7, Shopify’da %88,2, IdeaSoft’ta ise %27,9 oranında bulunuyor.
- Yurt dışı hazırlığı zayıf. E-ticaret sitelerinin yalnızca %28,6’sı hreflang etiketiyle farklı dil sürümlerini işaret ediyor.
- Temel SEO etiketleri yaygın. E-ticaret sitelerinin %93,6’sında canonical etiketi, %86,9’unda meta açıklama var.
Araştırmanın kapsamı
Örneklem, araştırmacıların kullandığı açık popülerlik listesi Tranco’nun ilk bir milyon sitesi arasındaki tüm .tr uzantılı alan adlarından oluşuyor (kamu, eğitim ve benzeri ikinci düzey alan adları hariç). Bu listede 1.914 site vardı; 1.607’sine ulaşılabildi. Diğerleri otomatik istekleri engelliyordu ya da yanıt vermedi.
Ulaşılan sitelerden 528’i e-ticaret sitesi olarak sınıflandırıldı: bilinen bir e-ticaret altyapısı tespit edilen ya da ana sayfasında “sepete ekle” düğmesi veya sepet bağlantısı bulunan siteler. Aşağıdaki oranlar, aksi belirtilmedikçe bu 528 siteye aittir.
Türk e-ticaret siteleri hangi altyapıları kullanıyor?
| Altyapı | Site sayısı | Pay |
|---|---|---|
| Özel yazılım veya tespit edilemeyen | 188 | %35,6 |
| Ticimax | 79 | %15,0 |
| Shopify | 68 | %12,9 |
| T-Soft | 60 | %11,4 |
| WooCommerce | 53 | %10,0 |
| IdeaSoft | 43 | %8,1 |
| ikas | 14 | %2,7 |
| Diğer (Magento, OpenCart, PrestaShop, SAP, Salesforce) | 23 | %4,4 |
Örneklemdeki e-ticaret sitelerinin üçte biri kendi yazılımını kullanıyor ya da altyapısı ana sayfa kodundan anlaşılamıyor. Hazır altyapılar arasında Ticimax, Shopify ve T-Soft öne çıkıyor. Bu oranlar Türkiye pazarının tamamını değil, .tr uzantılı ve görece popüler sitelerden oluşan bu örneklemi yansıtıyor.
Yapay zekâ tarayıcılarına erişim
Yapay zekâ şirketleri iki tür tarayıcı kullanıyor. Eğitim tarayıcıları (GPTBot, ClaudeBot, Google-Extended gibi) içeriği model eğitimi için toplar. Arama ve kullanıcı adına çalışan tarayıcılar (OAI-SearchBot, ChatGPT-User, Claude-SearchBot, PerplexityBot) ise bir soruyu yanıtlarken sayfayı okur ve kaynak gösterir. Bir sitenin yapay zekâ yanıtlarında kaynak olarak görünebilmesi için özellikle ikinci gruba açık olması gerekir.
| Tarayıcı | Engelleyen e-ticaret siteleri | Engelleyen tüm siteler |
|---|---|---|
| GPTBot (OpenAI, eğitim) | %4,7 | %12,1 |
| ClaudeBot (Anthropic, eğitim) | %5,3 | %12,6 |
| Google-Extended (Gemini eğitimi) | %4,3 | %11,3 |
| CCBot (Common Crawl) | %5,5 | %9,3 |
| OAI-SearchBot (ChatGPT araması) | %0,0 | %5,1 |
| ChatGPT-User | %0,2 | %5,6 |
| Claude-SearchBot | %0,4 | %5,5 |
| PerplexityBot | %0,0 | %5,5 |
E-ticaret siteleri, tüm örnekleme göre yapay zekâ tarayıcılarına belirgin biçimde daha açık. Tüm sitelerin %15,2’si en az bir yapay zekâ botunu engellerken bu oran e-ticaret sitelerinde %6,1. Yapay zekâ arama botlarını engelleyen e-ticaret sitesi neredeyse yok. Robots.txt dosyasında yapay zekâ botları için ayrıca kural yazan e-ticaret sitelerinin oranı ise %16,4. Yani sitelerin çoğu bu konuda bilinçli bir karar vermiş değil; botlar varsayılan olarak serbest.
Erişime açık olmak tek başına yeterli değil. Bir yapay zekâ asistanının ürünü önerebilmesi için ürünün ne olduğunu, kime uygun olduğunu, fiyatını ve stok durumunu sayfadan doğru okuyabilmesi gerekir. Bunun için yapısal veri ve açık ürün içeriği önemli.
llms.txt: Dosya var, içerik yok
llms.txt, bir sitenin yapay zekâ sistemlerine kendini ve önemli sayfalarını Markdown biçiminde özetlediği, önerilen ama standart olmayan bir dosya. Google, yapay zekâ özellikleri için böyle bir dosyaya ihtiyaç duymadığını belirtiyor; yine de bazı yapay zekâ araçları bu dosyayı okuyabiliyor.
| E-ticaret siteleri | |
|---|---|
| llms.txt dosyası olanlar | %39,4 |
| Siteye özel hazırlanmış | %19,7 |
| Altyapının otomatik şablonu (Shopify) | %10,8 |
| İçi boş (yalnızca başlık) | %8,9 |
Altyapı kırılımı tabloyu netleştiriyor. Shopify sitelerinin %94’ünde llms.txt var, ancak bunların büyük kısmı Shopify’ın yapay zekâ ajanlarına alışveriş talimatı veren otomatik dosyası; siteye özel içerik taşıyanlar yalnızca %10,3. T-Soft sitelerinin %97’sinde dosya bulunuyor, ama %78’i yalnızca bir başlıktan ibaret. IdeaSoft sitelerinin hiçbirinde llms.txt yok. Ticimax, WooCommerce ve ikas sitelerinde dosya bulunanların tamamı siteye özel içerik taşıyor.
Kısacası llms.txt oranı, mağazaların bilinçli tercihinden çok altyapının varsayılan ayarını yansıtıyor.
Yapısal veri: Altyapıya göre büyük fark
Yapısal veri (JSON-LD), sayfadaki bilgiyi arama motorlarının ve yapay zekâ sistemlerinin makine tarafından okunabilir biçimde anlamasını sağlar. Ana sayfada en sık beklenen işaretlemeler, markayı tanımlayan Organization ve site içi aramayı tanımlayan WebSite ile SearchAction’dır.
| Altyapı | Site | Ana sayfada JSON-LD | Organization | Meta açıklama |
|---|---|---|---|---|
| Ticimax | 79 | %98,7 | %98,7 | %97,5 |
| T-Soft | 60 | %91,7 | %88,3 | %90,0 |
| Shopify | 68 | %88,2 | %86,8 | %94,1 |
| Özel yazılım / tespit edilemeyen | 188 | %68,1 | %61,7 | %87,8 |
| WooCommerce | 53 | %64,2 | %56,6 | %64,2 |
| IdeaSoft | 43 | %27,9 | %25,6 | %79,1 |
Tüm e-ticaret sitelerinde ana sayfada herhangi bir JSON-LD bulunma oranı %75,4, Organization işaretlemesi %71,4. Site içi aramayı tanımlayan SearchAction %39,8, sayfa hiyerarşisini gösteren BreadcrumbList %7,4, sık sorulan sorular için FAQPage %4,2 oranında. ikas sitelerinde oranlar yüksek görünse de örneklemdeki 14 site sağlıklı bir karşılaştırma için az.
Bu ölçüm yalnızca ana sayfanın sunucudan gelen HTML’ine bakıyor. Yapısal veriyi sayfa açıldıktan sonra JavaScript ile ekleyen siteler bu tabloda olduğundan düşük görünebilir; ürün sayfalarındaki Product işaretlemesi de bu araştırmanın kapsamı dışında.
Temel SEO ve yurt dışı hazırlığı
| Ölçüt | E-ticaret siteleri |
|---|---|
| Mobil uyum için viewport etiketi | %99,3 |
| Canonical etiketi | %93,6 |
| Meta açıklama | %86,9 |
| robots.txt içinde site haritası | %81,4 |
| Paylaşım görseli (og:image) | %52,7 |
| Dil sürümleri için hreflang | %28,6 |
Temel teknik SEO büyük ölçüde altyapılar tarafından çözülmüş durumda. Asıl eksik, yurt dışı satışa hazırlıkta: e-ticaret sitelerinin %71’i farklı dil sürümlerini arama motorlarına hreflang ile bildirmiyor. Sitelerin yaklaşık yarısında sosyal medyada ve mesajlaşma uygulamalarında paylaşıldığında görünecek bir görsel tanımlı değil.
E-ticaret siteleri için ne anlama geliyor?
- Yapay zekâ arama botlarına açık kalın. OAI-SearchBot, ChatGPT-User, Claude-SearchBot ve PerplexityBot’u engellemek, sitenizin yapay zekâ yanıtlarında kaynak gösterilme ihtimalini ortadan kaldırır. Eğitim botları için ayrı bir karar verebilirsiniz; bu iki grubu robots.txt’de ayrı ayrı yönetmek mümkün.
- llms.txt’yi altyapıya bırakmayın. Dosyanız varsa içeriğini kontrol edin. Boşsa ya da yalnızca şablonsa; markanızı, ürün kategorilerinizi, teslimat ve iade koşullarınızı ve en önemli sayfalarınızı özetleyen kısa bir dosya hazırlayın.
- Yapısal veriyi tamamlayın. Ana sayfada Organization ve WebSite, kategori sayfalarında BreadcrumbList, ürün sayfalarında fiyat, stok ve değerlendirmeleri içeren Product işaretlemesi temel gereksinimdir. Altyapınız bunları sağlamıyorsa uygulama veya tema düzenlemesiyle eklenebilir.
- Yurt dışında satıyorsanız hreflang kullanın. Her dil sürümünün arama motorlarına doğru bildirilmesi, yanlış dildeki sayfanın gösterilmesini önler.
- Ürün içeriğini yapay zekânın anlayacağı şekilde yazın. Ürünün ne olduğu, kime uygun olduğu, malzemesi, ölçüleri ve kullanım koşulları açık cümlelerle yazılmalı. Bu konuyu e-ticarette GEO rehberimizde ayrıntılı ele aldık.
Yöntem ve sınırlamalar
- Örneklem: Tranco listesi Y897G’deki (14 Kasım 2026) tüm .tr uzantılı alan adları; gov.tr, edu.tr, org.tr gibi ikinci düzey alan adları hariç. .com uzantılı Türk markaları (ör. büyük pazaryerleri) örneklemde yer almıyor; bu, araştırmanın en önemli sınırlaması.
- Veri toplama: Her siteye üç istek gönderildi: ana sayfa, /robots.txt ve /llms.txt. Giriş gerektiren sayfalara, formlara veya kişisel veriye erişilmedi. 307 site otomatik istekleri engellediği ya da yanıt vermediği için analiz dışında kaldı.
- Altyapı tespiti: Ana sayfa kodundaki bilinen izlerle yapıldı (ör. Shopify için cdn.shopify.com). Altyapısını gizleyen ya da başlıksız (headless) kullanan siteler “tespit edilemeyen” grubunda görünebilir.
- E-ticaret sınıflandırması: Bilinen bir e-ticaret altyapısı, “sepete ekle” düğmesi veya sepet bağlantısı olan siteler e-ticaret sayıldı. Çevrim içi işlem yapan bazı hizmet siteleri bu gruba girmiş olabilir.
- Robots.txt yorumu: Her bot için sitenin kök sayfasının taranmasına izin verilip verilmediği, Python’un standart robots.txt ayrıştırıcısıyla kontrol edildi. Sunucu tarafında bot engelleme (güvenlik duvarı gibi) bu ölçümün dışında.
- llms.txt sınıflandırması: Üç satırdan ve 150 karakterden az içerik taşıyan dosyalar “boş”, Shopify’ın otomatik ajan talimatı dosyası “şablon”, diğerleri “siteye özel” sayıldı.
- Yapısal veri: Yalnızca ana sayfanın sunucudan gelen HTML’i incelendi; JavaScript ile sonradan eklenen işaretlemeler ve ürün sayfaları kapsam dışında.
Sık sorulan sorular
Yapay zekâ botlarını engellemek e-ticaret sitesine zarar verir mi?
Engellenen botun türüne bağlı. Eğitim botlarını engellemek, içeriğinizin model eğitiminde kullanılmasını sınırlar. Arama ve kullanıcı adına çalışan botları (OAI-SearchBot, ChatGPT-User, Claude-SearchBot, PerplexityBot) engellemek ise sitenizin yapay zekâ yanıtlarında kaynak olarak gösterilmesini engeller. Araştırmamızda e-ticaret sitelerinin %0,6’sı bu ikinci grubu engelliyor.
llms.txt dosyası zorunlu mu?
Hayır. llms.txt önerilen bir biçim; Google, yapay zekâ özellikleri için gerekli olmadığını belirtiyor. Bir dosya yayınlayacaksanız içinin dolu ve güncel olması, boş ya da yalnızca şablon bir dosyadan daha anlamlıdır.
Bu araştırmayı kaynak göstererek kullanabilir miyim?
Evet. Bulguları “Roas Digitall, Türk E-Ticaret Siteleri Yapay Zekâ Aramasına Hazır mı? 2026 Araştırması” başlığıyla ve bu sayfaya bağlantı vererek kullanabilirsiniz. Toplu sonuçlar JSON dosyası olarak indirilebilir.
Sitenizin durumunu birlikte değerlendirelim
Sitenizin yapay zekâ tarayıcılarına erişimini, llms.txt dosyasını ve yapısal verisini inceleyip eksikleri birlikte belirleyebiliriz. Yaklaşımımızı GEO ve SEO sayfalarımızda bulabilirsiniz.
